#3 helder praten

Ik kreeg onlangs een brief van de belastingdienst. En eerlijk gezegd begreep ik hem niet zo goed. Ik las de brief 2, 3, 4 keer en liet ook mijn man even meelezen. Maar helderder werd het niet.

Dit stond er:

  • Terug te ontvangen bedrag vorige aanslag (zeg) 200 Euro
  • Te betalen bedrag nieuwe aanslag (zeg) 50 Euro
  • Verschil: te betalen bedrag 250 Euro.

Dat betalen snap ik natuurlijk, maar die teksten erboven niet. Wat mij betreft kon het net zo goed 150 Euro terugkrijgen betekenen. Maar de belastingdienst is voor iedereen en ze denken vast goed na over de brieven. Misschien lag het wel aan mij.

Polletje

Dus ik vroeg even rond:

46 stemmen, waarvan 91% ook dacht dat ik geld terug kreeg. 41,8 mensen waren het met mij eens. 4,2 mensen niet. En één van die 4,2 is de belastingdienst:

Het klopt vast wel. Juridisch. Maar lieve belastingdienst, 91% van de mensen die reageerden snapten het ook niet. Dus wellicht is het tijd eens opnieuw die brieven te schrijven.

Want gelijk hebben is niet hetzelfde als begrepen worden.

Dus wellicht:

  • Je hebt eerder 200 Euro teveel teruggekregen van ons.
  • En dit jaar moet je 50 Euro betalen.
  • In totaal moet je dus 250 Euro aan ons betalen.

Leuker hoeft het niet. En zo is het wel makkelijker!

#2 ontwerp jezelf

Ik stond laatst bij de kassa van de Albert Heijn. 

Een grote winkel met snelle jonge klanten en steeds wisselend personeel.

Er was een man met Apple AirPods in. Stonden ze aan? Ik weet het niet. Maar de kassamedewerker koos eieren voor haar geld en groette haar klant niet. De oortjes weerden haar af, want waar was hij met zijn aandacht? Waarschijnlijk bedoelde de man er niets mee, maar effect had het niettemin.

Een andere man keek tijdens het afrekenen steeds op zijn telefoon. Niet tijdens het boodschappen op de band leggen, niet bij het inpakken van zijn tas, maar wel tijdens de mogelijke interactie met de caissière. Hij keek niet op, maar bleef aan zijn scherm vastzitten. Was hij verlegen? Of gewoon grof?

Maar juist omdat het precies op dat moment was, voelde het opzettelijk. Het effect was groot. De caissière bestond niet.

Onbedoeld geven veel digitale producten ons een passief agressief voorkomen. Omdat ze een heldere boodschap hebben: ‘Ik ben eigenlijk ergens anders.’

En dat moeten we beter doen. We moeten ons eigen gedrag herontwerpen. 

Of je oortjes aanstaan weet niemand en of je telefoon echt belangrijker was ook niet. En dus is er maar één oplossing: telefoon weg, oortjes uit en gewoon groeten. Veel leuker! Maar door de ontworpen digitale verslaving is dat best lastig.

Een ontwerp-oplossing dus:

En om anderen te helpen droom ik van stickers die we op mensen kunnen plakken. En die ze dan thuis vinden op hun jas. Passief agressieve, maar ook complimenteuze.

Wat denk je AH, stickers even maken?

Nee tegen DIGITALE DESINTEGRATIE!

#1: alles is design

Je bent bezig met design als je een product of proces bedenkt om een bepaald doel te bereiken. Dat betekent dat alles dat met opzet op een bepaalde manier gaat, ontworpen is.

Victor Papanek gaan in zijn boek Design for the real world nog een stukje verder. Hij zegt dat alle design eigenlijk ook educatie is. Door bewust een proces te ontwerpen, leidt je mensen op in jouw proces. 

Als alles design is, hebben designers dus een enorm grote verantwoordelijkheid. Want de macht die ze hebben kunnen ze ten goede, maar net zo goed te kwade aanwenden. Om te voorkomen dat dat gebeurt, zijn dit wellicht handige vragen die ontwerpers zichzelf kunnen stellen. 

  • Helpt het? 
  • Stuurt het?
  • Bestuurt het? 

Helpt het?

Mijn werk moet het voor de wereld beter maken, anders heeft het geen bestaansrecht. Als mijn gebruikers vinden dat wat ik heb gemaakt helpt, is het goed.

Stuurt het?

Als ontwerper heb je macht; je kunt dingen zo bedenken dat mensen een kant op worden gestuurd. Vaak is dat niet zo positief. Ik vind het bijvoorbeeld heel vervelend dat bol.com me maar blijft vertellen dat er nog iets in mijn boodschappenmandje zit dat ik nog moet afrekenen. (Hallo! Ik wil het niet meer kopen!) Maar ik vind het fijn als mijn agenda een reminder stuurt voor een afspraak. 

Dus sturen is alleen goed als:

  • het op verzoek van de gebruiker is,
  • met een doel dat voor de gebruiker positief is
  • en dat de gebruiker het doorziet en snapt. 

Bestuurt het?

De ontwerper kan ook systemen bedenken waarmee mensen bestuurd worden. Ik vind dat getuigen van een gebrekkig moreel kader. Je moet geen mensen willen besturen. Dat het kan, betekent niet dat je het ook moet doen. 

Wees als Papanek.